kalender

 

Patrice Robin

Biografie

Patrice Robin (1953) groeide op als zoon van kleine middenstanders aan de Franse Westkust. Wanneer hij twintig is, gaat hij werken in de fabriek. Uiteindelijk wordt hij achtereenvolgens boekhouder, kantoorbediende, toneelauteur, acteur, filmprogrammator en romanschrijver. Nu woont hij in Rijsel, waar hij schrijfworkshops geeft. In 1999 debuteerde hij met het geraffineerde familieportret Graine de chanteur. De tweede, erg succesvolle roman Les Muscles ging over een toenaderingspoging tussen een vader en een zoon, de derde (Matthieu disparaît) over een verwijdering en het volgende boek over een scheiding (Bienvenue au paradis).

Bibliografie
Graine de chanteur, Ed. Pétrelle, 1999
Les Muscles, Ed. P.O.L., 2001 (Folio, 2003)
Matthieu disparaît, Ed. P.O.L., 2003 (Folio, 2005)
Bienvenue au paradis, Ed. P.O.L., 2006

Top

Auteurstekst

Live in Brussels

À deux pas de l'appartement où je réside pour deux semaines à Bruxelles, une affiche annonce un concert d'Arno. Le chanteur y est photographié, saluant son public, le corps cassé en deux, sous ce titre : ARNO LIVE IN BRUSSELS.

C'est la vérité. Les premiers jours, je l'ai croisé deux ou trois fois en me baladant dans le quartier. Un matin, avant de m'asseoir devant mon ordinateur, je suis allé boire un café dans un bar en bas de l'appartement. Arno était là, attablé devant un café, lui aussi, et penché sur un journal. Que brusquement il a replié avant de se lever, sortir et s'éloigner. Vers une chouette fille du bord de mer, qui sait ?

Moi, c'est Vous permettez Monsieur du même Adamo que je chantais. Dans les noces. J'avais dix ans. Je me préparais des semaines à l'avance, répétais chaque soir dans ma chambre, debout sur une chaise face à la glace de l'armoire. Pour bien mettre en place les gestes que j'avais imaginés en accompagnement des paroles. Ouvrir par exemple largement les bras sur l'assemblée pour le premier vers, Aujourd'hui c'est le bal des gens bien, se tourner vers la mariée sur le second, Demoiselles que vous êtes jolie, remuer la tête de gauche à droite pour Pas question de penser aux folies le troisième, et ainsi de suite. Tout prévoir aussi, me préparer à la colère du marié, jaloux sûrement, aux éventuels quolibets de la table des jeunes se moquant du petit chanteur transi, aux serveuses allant et venant pendant ma prestation et même aux définitivement insensibles au grand art, les oncles et tantes qui continuent toujours, quoi qu'il arrive, à rire et parler entre eux.

Le grand jour arrivé, j'avais le trac comme un professionnel, l'estomac noué. Je ne pouvais manger qu'après avoir chanté. Je ne connaissais des repas de noce que la seconde partie. La volaille, c'était mon entrée. À la fin de la chanson, je saluais mon public, comme Arno sur l'affiche, mes cheveux balayant presque le sol. Puis toutes les femmes défilaient pour venir m'embrasser. Pendant le bal, je restais modeste, déambulais de groupe en groupe, penchais la tête en avant, mine de rien, pour la main d'une de mes admiratrices dans mes cheveux bouclés.

Cela commençait toujours ainsi. D'abord le garçon d'honneur s'arrêtait derrière mon père, lançait : " Allez Pierrot, une chanson ! ". Mon père ne chantait jamais. Le garçon d'honneur insistait : " Une histoire alors ! ". Mon père ne racontait pas d'histoires. Le garçon d'honneur faisait mine de tirer sa chaise en arrière. Mon père baissait les yeux, jouait nerveusement avec sa fourchette, faisait un petit geste vers ma mère. Le garçon d'honneur sautait sur l'occasion : " Odile, une chanson ! ". Elle chantait comme une casserole, c'est elle qui le disait. Je me préparais, savais que dans les secondes suivantes, elle allait lancer : " Demande plutôt au fiston ! ", et que mon père allait faire un deuxième petit geste, dans ma direction cette fois-ci. Alors, sans attendre, je me levais, prenais ma chaise à bras le corps et la transportais en plein milieu du U formé par les tables, face aux mariés. Passée la surprise due à mon immense courage, la noce entière m'applaudissait avec ça et là quelques saluts admiratifs ou envieux destinés à mes parents de la part des pères et mères moins chanceux.

Dans mon premier roman, j'ai raconté l'histoire de ce petit chanteur. À la fin de la noce, épuisé, il lutte de toutes ses forces contre le sommeil, assis sur un banc de la salle de bal, regarde autour de lui, ses père, mère et la grande famille, comme si c'était la dernière fois qu'il les voyait, tous, avant longtemps, comme s'il voulait les graver à jamais dans sa mémoire, pour les emporter avec lui, partir moins seul peut-être, vers le pays inconnu où désormais il allait vivre, celui des chanteurs et des artistes. Juste avant de sombrer, il revoit ses parents, valsant un instant plus tôt, à quelques pas de lui et, sans savoir pourquoi, repense à l'un des vers de la chanson d'Adamo :

Bien qu'un mètre environ nous sépare...

Plus tard, endormi, il rêve d'une longue limousine noire ronronnant doucement au bas des escaliers de la salle de bal. Le garçon d'honneur tient la portière arrière ouverte. Puis la portière se referme. Le petit chanteur voit des visages collés aux vitres fumées tentant de l'apercevoir une dernière fois, des mains tendues s'agitant. Enfin la limousine démarre sans bruit et s'enfonce dans la nuit.

Elle ne m'a pas conduit jusqu'à Bruxelles. J'y suis arrivé comme tout un chacun, en train, même pas en Eurostar, invité par la Maison Internationale des Littératures de Passa Porta, pour tenter d'y mettre en chantier un nouveau roman, le cinquième, une histoire d'écrivain cette fois. D'un fils que le désir affirmé de devenir un artiste a éloigné de ses parents de bien plus d'un mètre environ. Un éloignement qui n'a jamais empêché ma gorge de se serrer depuis toujours en entendant un air d'accordéon à la radio, au coin d'une rue ou, ces jours-ci sur le disque d'Arno que j'ai acheté Galerie des Princes, quelques notes qui me ramènent immanquablement à mes père et mère valsant, à l'envers s'il vous plait, elle menton relevé et regard fier, lui la chevalière portée haut et les lèvres doucement pincées, preuve que le petit chanteur de noce les avait bien gravés à jamais au fond de sa mémoire.

Epilogue

Mercredi, toujours pas aperçu Adamo. Jeudi, revu Arno, téléphone portable collé à l'oreille, rentrant chez lui. Vendredi, à ma grande surprise, croisé rue Borgval un chanteur français vivant à Bruxelles. Samedi, écouté pendant plusieurs minutes un homme, debout sous une voûte près du Marché aux Herbes, chantant magnifiquement à capella des airs d'opéra. Samedi encore, vibré à la cinémathèque devant un film de Wim Wenders retraçant la vie de trois pionniers du blues : The Soul of a man.

Patrice ROBIN, novembre 2005

Top

Vertaling

Live in Brussels

Vlakbij de schrijversflat in Brussel waar ik gedurende twee weken verblijf, kondigt een affiche een concert van Arno aan. De zanger staat er op afgebeeld terwijl hij zijn publiek groet en het lijkt wel of zijn lichaam uit twee stukken bestaat. De titel ARNO LIVE IN BRUSSELS staat eroverheen geschreven.

En het is ook waar. Hij is me twee of drie keer voorbijgelopen toen ik een ommetje ging maken in de wijk. Op een ochtend, vóór me achter mijn computer te nestelen, besloot ik nog een koffie te gaan drinken in de bar beneden en daar zat hij : Arno aan een tafeltje met een kop koffie, over z'n krant gebogen. Plots vouwde hij die dicht, stond op, ging naar buiten en liep weg. Op weg naar een chouette fille du bord de mer, wie weet?

Zelf zong ik Vous permettez Monsieur van Adamo. Op bruiloften. Ik was toen tien jaar oud. Weken van tevoren was ik me al aan het voorbereiden. Elke avond stond ik op een stoel voor de spiegelkast en zo oefende ik, druk in de weer om mijn zelf bedachte gebaren bij de woorden van de tekst te laten passen. Bij de eerste regel Aujourd'hui c'est le bal des gens bien opende ik wijd mijn armen in de richting van het publiek. Bij de tweede, Demoiselles que vous êtes jolie, richtte ik me tot de bruid en daarna draaide ik mijn hoofd van links naar rechts om de derde regel te zingen, Pas question de penser aux folies. Zo ging het maar door. Ik bereidde me ook voor op de woede van een ongetwijfeld jaloerse bruidegom, op de spottende opmerkingen die de andere kinderen naar het hoofd van ‘het kleine bange zangertje' zouden slingerden, op de serveersters die tijdens mijn kleine opvoering heen en weer zouden lopen en op de verstokte leken die ‘echte kunst' niet wisten te appreciëren, mijn ooms en tantes die onverstoord bleven ratelen en giechelen.

Toen de grote dag eindelijk was aangebroken, kreeg ik plankenkoorts, net zoals echte beroepszangers. Mijn maag lag in de knoop. Ik kon pas weer eten nadat ik gezongen had. Als voorgerecht at ik wat kip. Net zoals Arno op dat affiche, maakte ik op het einde van mijn liedje een buiging naar mijn publiek zodat mijn haren bijna de grond raakten. Daarna stonden alle vrouwen in de rij om me een zoen te geven. Op het bal zelf ben ik bescheiden gebleven. Ik liep van de ene groep naar de andere en boog onopvallend mijn hoofd naar voren, hopend dat een van mijn bewonderaarsters eens langs mijn krullen zou strijken.

Zo begon het steeds weer. De bruidsjonker bleef eerst achter mijn vader staan en riep : "Vooruit Pierrot, zing eens een liedje voor ons!". Mijn vader zong nooit. De bruidsjonker liet zich niet afschepen : "Een verhaaltje dan!". Mijn vader vertelde ook nooit verhalen. De bruidsjonker deed alsof hij mijn vaders stoel wilde wegtrekken. Die sloeg de ogen neer terwijl hij zenuwachtig met zijn vork speelde en naar mijn moeder wenkte. Daar maakte de bruidsjonker aardig gebruik van: "Odile, een liedje!". Ze beweerde zo vals als een kat te zingen. Ik was voorbereid, wist dat ze nu zou zeggen : "Vraag het maar aan mijn zoon!" en dat ook mijn vader een teken in mijn richting zou geven. Zonder aarzelen stond ik op, ik pakte mijn stoel stevig beet en liep naar het midden van de tafels die in U-vorm stonden om me recht voor het bruidspaar op te stellen. Zodra de verbazing over mijn enorme dapperheid voorbij was, gaven alle gasten me een daverend applaus en wierpen de andere moeders en vaders mijn ouders enkele bewonderende of jaloerse blikken toe.

In mijn eerste roman heb ik het verhaal van dat kleine zangtalent al eens verteld. Het huwelijksfeest loopt bijna tegen z'n einde en het kleine jongetje zit doodmoe op een bankje in de balzaal. Met al zijn krachten vecht hij tegen de slaap en bekijkt hij zijn vader, moeder en de grote familie nog eens goed. Alsof hij hen voor lange tijd niet meer zou zien. Alsof hij hen voor altijd in zijn geheugen wilde prenten, zodat ze met hem mee konden gaan en hij misschien niet alleen hoefde te vertrekken, naar een onbekend land waar hij voortaan zou wonen... het land van de zangers en de artiesten. En voor hij inslaapt, ziet hij opnieuw hoe zijn ouders op enkele passen van hem een walsje dansen. Zonder te weten waarom denkt hij weer aan een zinnetje uit dat liedje van Adamo:

Bien qu'un mètre environ nous sépare...

Later op de avond droomt hij van een lange, zwarte, zacht ronkende limousine onder aan de trappen van de balzaal. De bruidsjonker houdt de deur open. De deur gaat weer dicht. Van achter de geblindeerde ramen ziet de kleine zangster de gezichten van mensen die nog een glimp van hem proberen op te vangen, de handen naar hem uitgereikt. Dan vertrekt de limousine en verdwijnt ze de nacht in.

Ik ben hier niet aangekomen met die limo, en zelfs niet met de Eurostar. Maar zoals iedereen met de trein. Uitgenodigd door het Internationaal Literatuurhuis Passa Porta, probeer ik hier mijn vijfde roman, een verhaal over een schrijver deze keer, op papier te zetten. Over een zoon die zó graag artiest wilde worden dat hij van zijn ouders gescheiden wordt, bien qu'un mètre... Een scheiding die me met een brok in mijn keel achterliet telkens als ik op de radio of op de hoek van een straat een accordeonmelodie hoor. En ook nu ik in de Prinsengalerij de cd van Arno heb gekocht, brengen de noten me onvermijdelijk terug naar mijn walsende ouders. Moeder met opgeheven kin en trotse blik en vader met z'n zegelring in de lucht en de lippen zachtjes op elkaar geklemd... Een bewijs dat het jonge huwelijkszangertje hen inderdaad voor eeuwig in zijn geheugen had gegrift.

Epiloog

Woensdag, Adamo nog steeds niet gezien. Donderdag, Arno teruggezien, met z'n mobieltje tegen z'n oor, op weg naar huis. Vrijdag, tot mijn grote verrassing, in de Borgvalstraat een Franse zanger ontmoet die hier in Brussel woont. Zaterdag, even staan luisteren naar een man die aan de Grasmarkt a capella een prachtige opera-aria stond te zingen. Diezelfde dag in het Filmmuseum, een ontroerende film van Wim Wenders gezien over het leven van drie bluesartiesten, The Soul of a man.

Patrice ROBIN, november 2005

Vertaling: Wendy Van Zeebroeck

Top
Passa Porta
17.10.05 > 31.10.05

Bookmark and Share Terug