kalender

 

Eeva Park

Biografie

Eeva Park (1950) is een Estse dichteres en schrijfster. Ze debuteerde in 1983 met de dichtbundel Mõrkjas tuul (Acrid Wind). In haar poëzie beschrijft Park de natuur en vermengt ze emoties met gedachten. In 1988 begon ze ook proza te schrijven en verscheen haar eerste verhaal Hullu Hansu lugu (The Story of Crazy Hans), gebaseerd op haar grootvaders dagboeken. Haar verhalen worden gekenmerkt door nostalgie en herinneringen, opgetekend in een minutieuze en betoverende taal.

Eeva Parks eerste roman, Tolm ja tuul (Dust and Wind, 1992) is een autobiografisch werk en vormt een geheel met het later verschenen Naeru õpilane (A Student of Laughter, 1998). Het is een naoorlogs familie-epos dat gedomineerd wordt door een psychologisch realisme, geschetst door de ogen van een hoofdpersonage dat erg op de auteur zelf lijkt.

Park schreef ook luisterspelen, toneelstukken en kort verhalen. Het hoofdpersonage is meestal een moedige heldin die voor zichzelf moet opkomen. Eeva Park is een erg goede en soms mysterieuze vertelster, die op een laconieke en precieze wijze de dingen beschrijft.

Haar collectie kort verhalen Pääse karussellile (Ticket to the Merry-G-Round) verscheen in 2002. Door de terugkerende thema’s en personages vormen de verschillende verhalen een geheel dat bijna als een roman leest. In 2003 verscheen Lõks lõpmatuses (Trap in Infinity), een roman die veel weg heeft van een triller. Het boek is een sociale aanklacht tegen de Oost-Europese mensenhandel en vertelt het verhaal van een jonge vrouw uit Estland die naar Duitsland wordt gehaald om er in de prostitutie te werken. Met Berlijn en Tallinn als decor, beschrijft Park de minder positieve kant van de welvaartstaat. Lõks lõpmatuses won de Eduard Vilde-award en was in 2008 een van de vijf genomineerden voor de prestigieuze Brücke Berlin Preis. Het boek werd naar het Duits, Noors en Zweeds vertaald.

In 2012 verscheen haar recentste publicatie, de dichtbundel Linnujahireeglid (Rules of Fowling).

Top

Auteurstekst

Kohutav kohver

Juba enne Helleboschi minekut asju pakkides sain aru, et seekord on kõik teisiti. 

Esimest korda ei teadnud ma, mida sinna kaasa võtta, mida jätta, kuigi just see pole mulle kunagi mingit probleemi valmistanud. Olen läinud teele ainult hambaharja taskusse pistes ning vähemalt üks kord, andis just see, mu teksade tagataskus olev hambahari (mille ma Riia bussijaamas ühelt vastutulijalt teed küsides, ta pagasiküsimuse peale sõnakuulelikult siis ka ette näitasin) mulle sellesama riialase, biitnikust kunstniku Pete, ta baleriinist naise ja nende hiigelsuure hundikoera juures nii öömaja, aga ka õhtuse supi ja leiva, mida me siis Doorsi albumit kuulates, jalgadel ohtlikult kõikuva laua ääres, kõik koos sõime.
Ligth My Fire laulis ilus ja vihane Jim, samal ajal, kui väljas, Riia äärelinn me ümber pimedusse hajus.
See kõik oli ammu, aga midagi sellest, kaks kätt taskus teele minekust, on minus ikka veel säilinud. Olen tavaliselt see, kelle käest luulefestivalile saabudes küsitakse, kus on mu kohver. Indias, Nagburisse jõudes imestati, et kas ma tulingi vaid selle ühe niruda kotiga, nüüd aga - enne Belgiasse minekut - tassisin ma põrandal häbitult avali lebava suure kohvri juurde ikka uusi riidekuhilaid ja jalanõusid.
Teatud määral oli sellel paanikasarnasel pakkimisel seekord ka selge põhjus. Ma teadsin juba ette, et ma pean igal õhtul kellegi tundmatuga pidulikult kaetud laua taga õhtut sööma ning mis veelgi olulisem, aja vältel, mis ma seal olen, vahetub aastaaeg. Talv saab otsa ja algab suur kevad, mõtlesin ma kapiuksi avades ja oma suviseid riidehilpe vaadates. Mida võtta, mida jätta?
Kui ma lähen kodunt teele talvesaabastega, siis järsku käivad seal kõik juba rihmikutes ning vaatavad siis mind nagu lumeinimest?
Ilm.ee näitas, et vähemalt Brüsselis on peaaegu sama temperatuur, mis meilgi. Juba õitsesid lumi- ja märtsikellukesed, peenrad ja puudealused lausa valendasid neist, aga siis korraga sadas paar päeva enne mu reisi algust ühel ööl maha paks lumekiht ning kuigi lilledele ei teinud see midagi, siis minu kohvrisisule mõjus see ikkagi rängalt, nii et ma lisasin sinna veel ühe kampsuni, villase sokipaari ning õlasalli. Hommikumantli, mida ma ju iial kaasa pole vedanud, toppisin ma aga kotti lausa viimasel hetkel, kui juba kodust lahkudes kohvrit sulgesin ning selle siis paksust tolmukorrast puhtaks pühitud kaalule asetasin.
Ma vaatasin - elus esimest korda - Estonian Airi kodulehelt, mis on äraantava pagasikaalu lubatud ülemmäär ning selguski, et mu kohver ületab seda 700 grammiga.
Kotti uuesti lahti tehes ja sealt kahte, Passa Porta palvel kaasa võetud raamatut (mu saksakeelset ja rootsikeelset romaani) õlal rippuvasse käekotti toppides, lootsin, et olen asja enam- vähem ära lahendanud.
Raamatud on alati kõige raskemad arvasin ma, ega mõelnud üldse sellele, kuidas ma peale lendu sellist üüratut kohvrit tarides Brüsselist edasi Helleboschi poole liigun. Vaid korraks, kahe käega ja kogu oma jõudu kokku võttes, seda väärika väljanägemisega, aga ähvardavalt süsimustana helkivat sumadani chek-in`ni pagasilindile vinnates, tabas mind väike murehetk, kuid turvaväravasse jõudes pühiti see mul siis sootuks meelest.
Ma nimelt helisesin.
Mul kästi ära võtta saapad, kell, mu hõbedane kaelavõru, tühendada kõik taskud... Unest veel turses näoga vanem naine kobas mind üleni läbi, katsus rinnahoidjat ja jalgevahet, mina aga tekitasin turvaväravate vahelt ikka ja uuesti läbi astudes hoiatustirinat, nii et lõpuks hakkas see ka mind ennast juba sügavamalt huvitama. Ma ei ole kunagi enne olnud turvarisk, nüüd aga oleksin ma tahtnud teada, missugune osa minust häiresignaali annab- kas mu varahommikuselt tühi kõht, või vähesest unest kergelt tuikav aju- kuid siis lasti mul juba õlakehitusega minema minna ning lennukis, oma kohal istudes, ei pakkunud ma enam kellelegi mingit huvi.
Päike tõusis, lennuk rebist end veidi võnkudes maa küljest lahti ning köögilaualt kaasa kahmatud õuna sisse hambaid lüües, sirvisin ma ainsat lugemisvara, mida ma - kohvri kaalu vähendada püüdes - olin käekotti toppinud: romaani „Falle unendlich" ja „Evighetsfällän".
Ma ei oska ei saksa- ega rootsi keelt, aga omaenda romaani alguslauseid lugedes, tundus, et ma oskan mõlemat:" Jag visste inte att jag älskade snö...Ma ei teadnud, et ma armastan lund."
„Hea algus,"otsustasin ma paksu pilvemassi uurides,"Palju parem kui uuel - mälupulgal oleval tekstil...Sellega tuleb midagi ette võtta...Aga mitte nüüd, siin üleval, vaid Helleboschi jõudes, selles toas, selle laua taga, kus ma pean järgmised neli kuud istuma, hakkan ma uuesti tööle ning ei lase ennast enam mitte millegist segada...Põrgusse need õhtusöögid ja viisakas seltskondlikkus! Keegi ei saa mind ju otseselt kamandada,", otsustasin ma, teadmata veel midagi Helleboschi ümber kepsutavatest väikestest jänestest, sinise lillemere keskel pilvedeni kasvavatest pöökidest ja Russelist, ameerika kirjanikust, kes igal õhtul Zeherazadena mind uue põneva looga kostitab.
Brüsselis lennujaama läbivaid hiigelpikki linte pidi sõites, tekkis mul aga väike paanika. Kuigi ma olen nüüdseks juba üsna palju ringi reisinud, siis seekord olin ma juba peaaegu kindel, et olen kättesaadava pagasi lintitest juba ammu lootusetult mööda liikunud, et see reisiks laenatud kohver jääbki mul leidamata ning taipasin siis, juba rahunenult läbi klaasseite laskuvaid ja tõusvaid lennukeid vaatates, et tegelikult ma peaaegu soovingi saabuda kohale vaid käekoti ning sülearvutiga.
Milleks mulle kogu see kohvritäis riideid ja neli paari jalanõusid. Arvuti rippus mu õlal, pooleliolev töö, uus romaan asetses aga mälupulgal, mis oli kergem ja väiksem kui see hambahari, mille ma Riiga minnes taskusse pistsin ning muud mul ju õieti vaja ei olnudki, otsustasin ma juba kergendatult hingates. Siis aga järsku olingi ma täpselt seal, kus pidin olema ning pagasilindilt tuttava väljanägemisega kohvrit maha tirides, taipasin ma täie selgusega, kui raske koormaga ma seekord teel olin.

Top

Vertaling

De kolossale koffer

Al tijdens het inpakken voor mijn reis naar Hellebosch begreep ik dat alles ditmaal anders was.
Voor het eerst wist ik niet wat ik mee moest nemen en wat ik thuis kon laten, terwijl ik daar nooit enig probleem mee had gehad. Ik was al op reis gegaan met niet meer dan een tandenborstel en ten minste één keer had die tandenborstel in de achterzak van mijn spijkerbroek (die ik, toen ik op het busstation van Riga een voorbijganger naar de weg vroeg, op diens vraag naar mijn bagage trouwhartig toonde) me zowel onderdak als soep met brood opgeleverd bij diezelfde inwoner van Riga, beatnikkunstenaar Pete, de balletdanseres met wie hij getrouwd was en hun kolossale wolfshond. De soep hadden we aan hun griezelig wiebelende tafel samen verorberd, terwijl we naar een elpee van de Doors luisterden.
Light My Fire, zong de mooie, boze Jim, terwijl om ons heen de buitenwijken van Riga in duisternis verzonken.
Dat was allemaal lang geleden, maar iets van dat reizen met twee handen in mijn zakken heb ik behouden. Ik ben meestal degene aan wie bij aankomst op een poëziefestival gevraagd wordt waar ik mijn koffer heb gelaten. Toen ik in India in Nagbur arriveerde, stelden ze verbaasd vast dat ik maar één armetierig tasje bij me had, maar ditmaal, aan de vooravond van mijn verblijf in België, stapelden de kleren en de schoenen zich op naast de grote koffer, die schaamteloos open op de grond stond.
Tot op zekere hoogte had dit paniekerige inpakken ditmaal ook een concrete reden. Ik wist al bij voorbaat dat ik elke avond met een onbekende tafelgenoot aan een feestelijk gedekte tafel zou moeten dineren en bovendien, wat nog belangrijker was, in de periode dat ik daar verbleef, zou het seizoen veranderen. De winter zou aflopen en de grote lente zou beginnen, zo bedacht ik terwijl ik de kastdeur opende en een blik op mijn zomerse kloffies wierp. Wat ging mee, wat bleef thuis?
Als ik met winterlaarzen van huis ga, zullen ze daarginds dan niet allemaal allang op sandalen lopen en me aankijken alsof ik een sneeuwpop ben?
Op de weersite Ilm.ee kon ik zien dat het in Brussel ongeveer even warm was bij ons. De sneeuw- en lenteklokjes stonden al te bloeien, in de bloemperken en onder de bomen zag het er zelfs wit van, maar een paar dagen voor vertrek was er ‘s nachts in-eens een dik pak sneeuw gevallen en hoewel de bloempjes zich daar niets van aan-trokken, was de invloed op de inhoud van mijn koffer des te groter: zo gingen er nog een trui, een paar wollen sokken en een sjaal bij. Mijn ochtendjas, die ik nog nooit had meegenomen, ging op het allerlaatste moment ook nog in de koffer, vlak voordat ik hem dichtdeed en op de weegschaal zette, die ik eerst van een dikke laag stof had ontdaan.
Ik zocht - voor het eerst van mijn leven - op de website van Estonian Air het maximum toegestane gewicht op en mijn koffer bleek daar 700 gram overheen te zit-ten.
Terwijl ik mijn koffer weer opendeed, er de twee boeken uithaalde die ik op verzoek van Passa Porta had meegenomen (mijn roman in het Duits en in het Zweeds) en ze in de handtas stopte die al aan mijn schouder hing, hoopte ik dat de zaak min of meer was opgelost.
Boeken wegen altijd het zwaarst, meende ik, zonder me af te vragen hoe ik, als ik eenmaal geland was, gewapend met die bovenmaatse koffer van Brussel naar Helle-bosch zou komen. Eén keer maar, toen ik mijn deftig ogende, maar dreigend gitzwart glimmende valies met twee handen en met al mijn krachten op de bagageband van de check-in hees, flitste er even een bezorgde gedachte door me heen, maar toen ik bij het veiligheidspoortje aankwam, was die meteen weer helemaal weg.
Ik rinkelde namelijk.
Mijn laarzen moesten uit, mijn horloge en mijn zilveren moesten af, al mijn zakken moesten leeg... Een oudere vrouw met een gezicht dat nog bol zag van de slaap be-voelde me van top tot teen en tastte in mijn beha en tussen mijn benen, maar ik bleef als ik tussen de poortjes door stapte maar alarmgerinkel veroorzaken, waardoor ik het uiteindelijk zelf ook interessant begon te vinden. Ik was nog nooit eerder een veilig-heidsrisico geweest, maar nu wilde ik best weten welk deel van mij een alarmsignaal afgaf - mijn lege vroegeochtendmaag of mijn hoofd dat bonsde van de weinige slaap? - maar toen liet men mij schouderophalend passeren en toen ik eenmaal op mijn plaats in het vliegtuig zat, had niemand meer enige belangstelling voor me.
De zon kwam op, het toestel maakte zich licht schokkend los van de aarde en terwijl ik mijn tanden in de appel zette die ik nog van de keukentafel had meegegrist, begon ik in het enige leesvoer te bladeren dat ik - om het gewicht van de koffer omlaag te brengen - in mijn handbagage had gestopt: de roman Falle unendlich en Evig-hetsfällan.
Ik ken geen Duits of Zweeds, maar toen ik de eerste zinnen van mijn eigen roman las, leek het alsof ik het allebei beheerste: "Jag visste inte att jag äkskade snö... Ik wist niet dat ik van sneeuw hield."
Een goed begin, vond ik, terwijl ik het dikke wolkendek bestudeerde, veel beter dan de nieuwe tekst op mijn geheugenstick... Daar moet ik iets aan doen... Niet nu, hier-boven, maar als ik in Hellebosch ben, in de kamer en aan de tafel waar ik de komende vier maanden zal moeten doorbrengen, daar ga ik weer aan de slag en zal ik me door niets meer laten storen... Naar de hel met die diners en die beleefde gezelligdoenerij! Niemand zal me immers kunnen commanderen, besloot ik, nog onwetend van de huppelende konijntjes rondom Hellebosch, van de beuken die te midden van een zee van bloemen naar de wolken oprezen en van Russell, de Amerikaanse schrijver, die me elke avond als een Sjeherazade op een spannend verhaal vergastte.
Toen ik in Brussel op de luchthaven langs de eindeloos lange bagageband kwam, werd ik echter bevangen door een licht gevoel van paniek. Hoewel ik inmiddels al tamelijk veel heb rondgereisd, was ik er ditmaal bijna zeker van dat ik de inkomende bagage allang voorbij was en dat mijn geleende koffer zoek zou blijven en toen begreep ik, eenmaal gerustgesteld door de glazen wand naar de landende en opstijgende vliegtuigen kijkend, dat ik eigenlijk bijna hoopte om met niet meer dan mijn handtas en mijn laptop op mijn bestemming aan te komen.
Wat moest ik met die koffer vol kleren en vier paar schoenen? De computer hing aan mijn schouder, maar mijn half voltooide werk, mijn nieuwe roman, stond op de ge-heugenstick, die lichter en kleiner was dan de tandenborstel die ik op weg naar Riga in mijn zak had gestoken. Meer had ik eigenlijk ook niet nodig, besloot ik opgelucht. Maar toen was ik ineens op de plaats waar ik wezen moest en terwijl ik de bekend ogende koffer van de bagageband hees, begreep ik maar al te goed wat een zware last ik op deze reis mee moest torsen.

 

Vertaling door Frans van Nes 

 

Top
Villa Hellebosch
17.03.14 > 14.04.14

Bookmark and Share Terug