kalender

 

Román Antopolsky

Biografie

Román Antopolsky (Buenos Aires, 1976) is een Amerikaans/Argentijnse schrijver, vertaler en beeldende kunstenaar. Hij groeide op in een tweetalig (Spaans/Russisch) gezin van Oost-Europese migranten. Antopolsky studeerde filosofie aan de universiteit van Buenos Aires en schone kunsten aan het Instituto Nacional del Arte. Naast een roman, verschenen drie dichtbundels van zijn hand: Adelon (Tse-Tse, Argentina), Cythna en Red (Intemperie, Chile) en Amor Islam (Sol Negro, Peru). Verschillende Amerikaanse tijdschriften publiceerden zijn vertalingen van literaire en filosofische teksten. Zijn eigen werk werd vertaald naar het Engels en Portugees.

Naast schrijven en vertalen houdt hij zich bezig met beeldende kunst; zijn schilderijen en inkttekeningen werden tentoongesteld op verschillende plekken in de Verenigde Staten en Zuid-Amerika.

Román Antopolsky verbleef in Passa Porta in het kader van een uitwisseling met City of Asylum|Pittsburgh. Tijdens zijn verblijf werkte hij aan een nieuwe roman die zich afspeelt in het Syrië van de vijfde eeuw. Hij werkt hiervoor zowel met fictieve als feitelijke personages en zal ook Guido Gezelle een plaats geven in het boek.

Top

Auteurstekst

Pasar la puerta

El anonimato es como un día soleado en la Antártida: el brillo ardiente sin velo del sol junto al frío glacial de la superficie que pisamos y vemos; presentimos la ilusión pero no sabemos a cuál adjudicarla. En la gran ciudad esa experiencia a menudo ocurre cuando dejamos nos atrape el movimiento. La espontaneidad individual coincide con la del medio. Hacemos las paces con nosotros mismos. Y en particular, con lo que en nosotros intuimos no es nuestro. Caminamos y en el acto somos llevados. Hasta que vemos que vamos, solamente. Todos y nadie alrededor. Si fuésemos escritores nos detendríamos a ver todo más de cerca, a tomar nota. A movernos con la pluma: a mover la pluma, modelar la espontaneidad pero cuidando de no quemar puentes.      

Pero no todos somos escritores. Muchos tan sólo llevamos la vida que cualquier otro habrá asimismo de llevar. Lo cual a su vez nos lleva mucho tiempo. Pero cuando nos sobra algo de ese tiempo, ese margen pequeño en la semana en que uno pueda darse a la deriva y aún no sentirse parte del mecanismo, ese instante de tiempo libre tan valioso como vacío de contenido, allí estamos nosotros: allí perdemos el tiempo, nos perdemos en él; se nos escaparán los artilugios del escritor, pero nuestra vida ordinaria se hace igual de distante. Nos sentimos nosotros.                

Así fue el caso de Ismael Ímaz, quien se hallaba de viaje en Holanda. Viaje no de placer sino como miembro de una tediosa comitiva. El viernes, tras que la semana laboral cediera, Ismael salió a tomar aire fresco. En lugar de entrar a un café, caminó.                

Qué pensaba Ismael cuando apuraba el paso o de pronto decidía sentarse en un banco vaya uno a saber. Se hallaba tan perdido en la ciudad como en los devaneos de su mente. Pero La Haya es pequeña, y no le tomó más que hora y media para volver a encontrarse con edificaciones familiares. Errar así se hacía repetitivo. En su ciudad natal los recursos para evitar tal problema los hallaba en actividades a que abocarse inmerso en sitios familiares; leía, iba al cine. Pero sin nada a mano en La Haya, aunque gozando de plena anonimia, pensó que no estaría de más hacer algo más. Caminar entre desconocidos está bien. Pero algo más, otra actividad; quizá la haya en La Haya.                

Ismael vagaba por el palaciego barrio de Bezuidenhout. Se interna por la calle Theresia. Pronto ve que el elegante edificio ubicado en la esquina hacia la que cruza anuncia Prins Willem Alexanderhof como nombre del callejón. Oye voces. Se acerca al tumulto. Nota que la gente vestía de un modo especial. No se trataba de una ceremonia de gala aunque el evento parecía de cierta envergadura. Perdido entre las calles ya no era suficiente, entre gente podía aun encontrarse con experiencias nuevas.                

Como desconocía el idioma no supo qué clase de evento era al que todos entraban. Se hallaba anunciado con carteles a ambos lados del corredor que llevaba al salón. Había también fotografías en varios tamaños de una misma persona. La persona por quien ese evento era llevado a cabo, pensó Ismael. Llegó al final del corredor, veía la sala no muy grande con varias hileras de asientos improvisadas. Se trataba de una galería, podía ver. Y también que el hombre de la foto estaba en la sala, rodeado de gente; hablaba con entusiasmo. Alguien pasó a su costado empujándolo apenas para darse vuelta de inmediato y disculparse. Ismael emitió un gesto dando a entender que una disculpa era innecesaria. El otro le puso su mano izquierda en el hombro y con la derecha señaló hacia la puerta en inequívoco ademán de dejarle el paso. Ismael asintió y pasó a la sala.

Se encontró con un grupo de gente animada al parecer toda por el mismo deseo de acercarse al que se veía en las fotografías y saludarlo calurosamente. Muchos se conocían ya. Al momento de tomar asiento se encaminó hacia las hileras ubicadas en la mitad trasera. Con prudencia eligió sentarse donde no confluía la multitud o donde vio los focos de luz intensa eran menos pronunciados. Se entregó, como quien dice; se dejó llevar. La situación aún así no dejó de sumirlo en cierta inquietud. Cuando no miraba a los costados para observar cómo los demás hablaban o se movían reparaba en dónde se hallaba y lo sobrecogía una sensación de vértigo. Ahora no estaba perdido en las calles, ni siquiera entre gente, erraría en una lengua que no conocía. Un orador se aproximó a la tarima. La audiencia terminó de acomodarse e hizo silencio.

 

La presentación fue breve y concisa. Ismael comprendió por el tono ligero que el de esa noche sería un evento, aunque suntuosamente preparado, informal. Aplaudió uniéndose a la general ovación que efusivamente recibía al homenajeado. Digamos que hasta por momentos lo hizo con fruición.

Desde su asiento lo veía hablar y hablar. Entregarse a ese contexto sin ser parte de él le pareció más que grato. La medida inmediata fue sumarse a las risas. Que no hubo pocas. El orador era muy gracioso o al menos así todos se esforzaban en hacerle entender. Ismael reía con un candor difícil de poner en duda. Entregarse a la risa general le resultaba tan espontáneo como a aquellos que rompían a reír apenas pronunciada la broma. Y comenzó a improvisar en el reír. A veces lo hacía llevándose la mano a la sien, a veces meneando la cabeza. Por momentos se daba una palmada ligera en la rodilla y empezaba a reír como sorprendido. Se incorporaba. Intercambiaba una mirada furtiva con alguien en la sala.

Cuando la gente no reía tendía a mirar en dirección oblicua. Entonces se centraba en un punto imaginario en una silla adelante y su rostro parecía evocar recuerdos. Asentía levemente. Levantaba la mirada y ahora fija en la claraboya se perdía en lontananza. Un par de veces surgieron aplausos espontáneos entre el público y no dudó en sumarse con los suyos. Un gesto que llegó a ser recurrente fue el de ladear su cabeza hacia el hombro derecho y de a poco girarla como si estuviese diciendo ‘no', con lentitud, acompañado de suaves resoplidos y un movimiento general del cuerpo denotando asentimiento.

El homenajeado llevaba ya una hora larga en sus excursos cuando Ismael sintió alguien le palpaba el brazo. La silla a su derecha se hallaba vacía e Ismael apoyaba su brazo en el respaldo. Concentrado en algún punto ubicado entre la coronilla del orador y el vértice formado por el techo y la pared frente a sus ojos, y entregado con meticulosidad metódica a la alternancia de asentimiento y evocación, el llamado lo tomó por sorpresa. Evitó mirar enseguida. Cuando lo hizo vio que la persona a su derecha intentaba preguntarle algo en voz baja. Una serie de aplausos demoró el llamado, que Ismael prolongó cuanto pudo dirigiendo su mirada al orador. Volvió a arrellanarse. Esperó. No sintió que lo volvieran a llamar. Esperó nuevamente. Miró a la derecha. Su vecino preguntaba algo a otra persona. Respiró.

Se hallaba riendo con exaltación cuando vuelve a sentir el tironeo en el brazo. Su interlocutor había casi ocupado la silla vacía para poder comunicarse con Ismael. Lo miró. Aquél dijo algo. Ismael se arqueó de hombros y meneó la cabeza, y de inmediato volvió a dedicar su atención por entero al homenajeado.

El otro no quedó contento y volvió a dirigirse a él. Ismael dijo repetidamente ‘no' con un acento incierto. El otro lo miró fijo con cara de duda y dejó de preguntarle. Aunque Ismael notó para darse vuelta y comenzar enseguida a hablar con su vecino, ambos ahora señalando hacia él.

Fijó su vista en el orador en la tarima pero no pudo dejar de oír un cuchicheo que venía desde su derecha. Preocupado, perdió la concentración y la próxima risa se le escapó en su inmediatez; la atrapó tarde y se dio cuenta que rio más de la cuenta, ya todos se habían callado y su risotada hasta llegó a oírla él mismo. El invitado sentado delante suyo se dio vuelta para verlo.

Desde la derecha todos lo miraban y su primer interlocutor volvió a dirigirle la palabra. Ismael no supo sino preguntar tímidamente si hablaba inglés. El otro echó una sonrisa socarrona y volvió a hablar. Pronto todos a su alrededor centraron su atención en él. Algunos le hablaban, otros reían. No tomó mucho a Ismael entregarse al pavor que lo sobrecogía, y entonces ponerse de pie y huir tan rápido como fuera posible.

Los detalles de cuanto prosiguió ya hablan por sí mismos: un tropiezo, el olvido de su abrigo, la dificultad en abrir la puerta. 

Top

Vertaling

Enkele van Antopolsky's gedichten verschenen in maart 2014 in DW B, in een vertaling van Bart Vonck.

 

BEELDEXTRACTEN
uit: 'Amor Islam (2006-2008)'. Lumme Editor, Sâo Paulo, 2011, pp. 9-16  

I  

Pronkend in mijn handpalm was ik de hele wereld,
ik stal en toen ik bij het komen een andere toon liet horen
krijsten zij die wachtten en de wind die ze uitstieten
sleurde elke boom mee en zette in zijn plaats zichtbaar
elan - alleen voor wie blies en had gestolen.
De wind was mijn medeplichtige, en weerkaatsing; hij steunt
wie op de route terugkomt, en loopt: het lawaai getrokken
voedsel waarin de wind uitvoert wat voor
jouw ogen beweegt. Ik sterf je, gelovige. Schreeuw
en je geluidt in de struiken. Of wat gezegd?
Naar het vage beeld ga en kom ik daar
de verlaten spanne waarin ik liep. Vleugel
van de rotsen, die de gronden verbetert,
en ze sturen het heen en weer van mijn lengte.  

 

II          

Het schommelde als een virus op een ruit:
en het viel uit de mond van het glas
en als het de oren met zich meevoerde naar de bodem        
doorlekkend was het plotse zicht dat trilt

 
volgend de loop uit de kennis van het lopen. Van
hier in dieper op de bodem van
het recipiënt gebeurt alles wat volgt:
glas wordt afgrond, zijden wijken;


over het water wordt een paleis gebouwd,
het blauw van zijn pannen ontvangt iedere nacht,
op de tweede etage is een bed een alkoof,
daarnaast - een kamer waarin vissen zwemmen in suiker.


Snel regent het en het blauw smelt weg.
Wellicht blond - nu kort
water zijn debiet, paleis vervaagt,
de randen stromen samen in de afgrond.

Je ziet een plaat met een sluik haar in rust.

 

III  

Ik heb het ontglansd. Ik leidde het gebrek aan akkoord
af uit de wijze waarop de vingers mijn spasme
verdroegen. Toetsen dezelfde kootjes maakte hij.

En in het donker - ze kruipen, en nemen de herdersstaf en
betasten er alles mee: hij maakt grasland, grasgrond.
Iemand raakte alles aan. Alles verzonk
in de nieuwe verschijning
en stortte zich daarin voorover.
Iemand zwom nu kruipend
om kuilen te raken.
Ten slotte bleef hij opgesteld,
zijn vingers in grond, zijn
rug zonwaarts, zijn
lies aan het bloeden.
Dat iemand hem aanraakt en aansloeg een akkoord.

 

IV

Bij het slaan van het tweede geluid het lawaai
kwam het oor binnen en trilde tegen de voet zelf van de keel.
Aan die oorzaak knoopte hij een paar kreten die volgens hem vanuit
het binnenste van de klok kwamen. En toen hij verscheen
om zijn bodem te zien verdunde het hoogste
de stem. Oorzaak hangt neer, zool hangt af,
van de boog. Hij geluidde weer. Andere zelfde stem
zette zich vast, gehoord. Om die kreet te slechten
sloeg hij haar van buiten; met een hamer, dan met de hand,
dan met de elleboog. Hij hoorde enkel geheugen
helmen, mutsen, kappen aanbrengen - de
brede tulband van de diepten
en in zijn armen tokkelend op een citer.

 

V  

Super flumina 

ze hingen gezonden rond om aan de tijd
vijf verschillende stromingen te geven die op de oever
elk niet zou verbergen
en ja horen.
Ze zaagden super flumina verschillende
luchtlagen en lieten
een plafond als andere
van hun kanten.
Ik aorist onherstelbaar het moment - het hield stil
en stuurt, en dringt aan. Om
oever
te geven aan
paleis en koninklijke mond:
(hemel, gehemelte) lopen
naar de oorsprong van de aorta en
de vloed verklaren.

 

VI  

Quijada

We beschermden wat overbleef van het belletje
in een put naast drie
bloemen. Op twee mijl van de weg.
De weg volgend, naar ginds heuveltje
draaiden zich de kelkbladeren.
Op weg - we tokkelden elk op onze
vedel. Een tokkelde op, een voorhanden,
ocarina. De dorst
viel en we konden dichtbij
ontwaren
een bult dood uitgestrekt.
Een leeuw hield in het open kaakbeen
honingraat. We dronken
alle honing. Als brood
aten we
mals graan. «Leg
zaadjes op de weg». We verhulden
de stad. Allen zagen open
de buik van het beest en
dachten de roofgierige
geest te horen honger-
loos. «Moslims zullen ze lezen.»
En ze gedroegen zich obsceen met
dier,
klimaat,
wereld.

 

VII

Slechts één zijnde was ondankbaar een stem
met ganzen de lagune raakt goed gevuld
perioden van echo's die op rotsen botsten
grienend in de schitter van de zon die zijn pupillen
verwondde de druppels aan het water - het waren aulo's
en koor de supermatie bedekkend de
trossen. Een
kano gemeerd in het zand
knispert. De balken - droog -
zinken niet; ze barsten. En in de zang
van de grotere planken een
troebele grote vlek van insecten
tekende al - voordat de klacht
aan het oog aangericht instrument werd -
alle routes van het hout. BESCHERM,
zeggen ze, de lagune tegen het insect.

 

VIII

Beschut in de schaduw. Het regent; hard.
Water valt. Een scherm remt de slok. Zwelt aan.
Een muur. Een paraplu projecteert schaduw -
plek niet met druppels. Scherp; eenvoudig.
Bij het lopen trapt iemand op zijn spiegelbeeld. Verstoort
de grond. Water zal een lichaam
neersteken. Een goezla. Er valt vloeistof op:
een dikke druppel die haar keerzijde snijdt - twee
delen. Valt: stapt van zadel en stort in
diepte. Aan de antipodes; een
brokje van ginds licht nu omlaag.
Vermoeit, reeds. Gaat door. Plassen, plassen.
Een gans op een ervan likt
met haar poot een waterdraad af
op haar vleugeltje. Nu slaat ze erop.
Schaduw van geklapwiek gaat door
in het water en beschut tegen de vleugel.

 

Nederlandse vertaling: Bart Vonck (2013)


Ik vertaalde hier de eerste cyclus uit zijn laatste bundel 'Amor Islam'. Ik wil bij mijn vertaling en de cyclus toch een aantal overwegingen kwijt, want Antopolsky's poëzie is niet makkelijk te lezen (en te vertalen). De 'extracten' uit de titel van de cyclus verwijzen eerst en vooral naar een concentraat van een kruid, een smaak, zoals bijvoorbeeld 'vanille-extract'. Iets heel geconcentreerds dus. Maar het woord moet je ook als 'uittreksel' lezen: een onderdeel van, een soort abstractum, een element dat constitutief is voor een geheel, voor een beeld in dit geval. Iets werd uitgeperst en daaruit werden de essentiële onderdelen gehaald, die nu - als 'extract' en 'uittreksel' - in een gereduceerd formaat beschikbaar zijn. De hele cyclus laat de ambivalentie zien tussen beeld en klank, die elk oorzaak van elkaar kunnen zijn. Bovendien suggereert de dichter dat het beeld in wording is ('in progress') en zo aanhoudt in de geest van de lezer (zoals een fotografisch beeld dat op het netvlies geprojecteerd wordt). Het beeld is nooit definitief, nooit 'af'. Het krijgt maar helderheid in/door de interpretatie van de lezer/vertaler. En dan nog! 'Op zich' is het beeld flou, het gedicht blijft iets onbepaalds en vaags hebben, Ook de syntaxis is onhelder. Vaak is het niet duidelijk wat het onderwerp is van het gebruikte werkwoord, bijvoorbeeld. Werkwoorden blijken meer dan een onderwerp te hebben, of ze verzwijgen het. De beelden zijn niet echt chaotisch, maar weifelen voortdurend: ze komen er niet toe loepzuiver op ons netvlies te verschijnen, tenzij ze dus, al lezend/vertalend, geïnterpreteerd worden... De verwijzing in de titel van de bundel ('Amor Islam') naar de islam betekent dat er - als je uitgaat van het beeldverbod dat in monotheïstische godsdiensten geldt, maar bijvoorbeeld niet in de Koran ingeschreven staat (maar wel in de daarvan afgeleide religieuze wetgeving)- desondanks een ongekende en fascinerende bloei is van de kalligrafie en van andere schilderkunstige voorstellingen. Paradoxaal: een verbod ligt aan de basis van welig tierende kunstuitingen. Ik voeg hier nog een paar noodzakelijke aantekeningen aan toe. De 'quijada' uit gedicht VI is een muziekinstrument dat uit het kaakbeen van grotere roofdieren is vervaardigd (in het Engels beter bekend als 'jawbone', zie v. 12); ook de 'ocarina' (v. 8) is een muziekinstrument (in de vorm van een vogelromp, met negen toongaten en een kort buisje in het midden, waarop geblazen wordt). In gedicht VII zijn de 'aulo's' (v.5) een soort Griekse fluiten. 'Super flumina' uit gedicht VIII verwijst naar psalm 137 (een lied over de ballingen in Babylon), en in v.7 is de 'goezla' een eensnarige viool. Nu is het aan de lezer om zich over te geven aan de weifeling, en in dat onstabiele veld tot zijn/haar lezing te komen. (BV)                      

Top
Passa Porta
27.05.13 > 24.06.13

Bookmark and Share Terug